యమునా అష్టకం
యమునా అష్టకం (Yamuna Ashtakam)
మురారికాయకాలిమాలలామవారిధారిణీ
తృణీకృతత్రివిష్టపా త్రిలోకశోకహారిణీ ।
మనోఽనుకూలకూలకుంజపుంజధూతదుర్మదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 1 ॥
మలాపహారివారిపూరభూరిమండితామృతా
భృశం ప్రపాతకప్రవంచనాతిపండితానిశమ్ ।
సునందనందనాంగసంగరాగరంజితా హితా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 2 ॥
లసత్తరంగసంగధూతభూతజాతపాతకా
నవీనమాధురీధురీణభక్తిజాతచాతకా ।
తటాంతవాసదాసహంససంసృతా హి కామదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 3 ॥
విహారరాసఖేదభేదధీరతీరమారుతా
గతా గిరామగోచరే యదీయనీరచారుతా ।
ప్రవాహసాహచర్యపూతమేదినీనదీనదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 4 ॥
తరంగసంగసైకతాంచితాంతరా సదాసితా
శరన్నిశాకరాంశుమంజుమంజరీసభాజితా ।
భవార్చనాయ చారుణాంబునాధునా విశారదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 5 ॥
జలాంతకేలికారిచారురాధికాంగరాగిణీ
స్వభర్తురన్యదుర్లభాంగసంగతాంశభాగినీ ।
స్వదత్తసుప్తసప్తసింధుభేదనాతికోవిదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 6 ॥
జలచ్యుతాచ్యుతాంగరాగలంపటాలిశాలినీ
విలోలరాధికాకచాంతచంపకాలిమాలినీ ।
సదావగాహనావతీర్ణభర్తృభృత్యనారదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 7 ॥
సదైవ నందనందకేలిశాలికుంజమంజులా
తటోత్థఫుల్లమల్లికాకదంబరేణుసూజ్జ్వలా ।
జలావగాహినాం నృణాం భవాబ్ధిసింధుపారదా
ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా ॥ 8 ॥
విశిష్టత మరియు తాత్పర్యం (Significance & Meaning)
కలిందుని పుత్రిక గనక “కలిందనందినీ” అని పిలువబడే యమునా దేవిని స్తుతిస్తూ చేసిన అద్భుతమైన అష్టకం ఇది.
శ్రీకృష్ణుని నల్లని దేహపు ఛాయతో, సమస్తలోకాల శోకాలను పోగొట్టేదానిగా, మనసులోని అహంకారాన్ని పటాపంచలు చేసే శక్తి గల యమునామాత ఎల్లప్పుడూ నా మనో మాలిన్యాన్ని తొలగించుగాక (ధునోతు మే మనోమలం కలిందనందినీ సదా) అని దీని అర్థం. కృష్ణుడు తన తీరంలో చేసిన రాసలీలలు, గోపికల భక్తి, మరియు ఆ నదీ జలాల్లో ఉన్న దివ్య శక్తిని ఈ ఎనిమిది శ్లోకాల ద్వారా ఎంతో అద్భుతంగా వర్ణించారు. సంసార సాగరంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న పశుపక్ష్యాదులకైనా సరే, ఈ జలంలో మునిగితే మోక్షం కలుగుతుందని భావం.
