శ్రీ రామానుజ అష్టకం
శ్రీ రామానుజ అష్టకం (Sri Ramanuja Ashtakam)
రామానుజాయ మునయే నమ ఉక్తి మాత్రం
కామాతురోఽపి కుమతిః కలయన్నభీక్షమ్ ।
యామామనంతి యమినాం భగవజ్జనానాం
తామేవ విందతి గతిం తమసః పరస్తాత్ ॥ 1 ॥
సోమావచూడసురశేఖరదుష్కరేణ
కామాతిగోఽపి తపసా క్షపయన్నఘాని ।
రామానుజాయ మునయే నమ ఇత్యనుక్త్వా
కోవా మహీసహచరే కురుతేఽనురాగమ్ ॥ 2 ॥
రామానుజాయ నమ ఇత్యసకృద్గృణీతే
యో మాన మాత్సర మదస్మర దూషితోఽపి ।
ప్రేమాతురః ప్రియతమామపహాయ పద్మాం
భూమా భుజంగశయనస్తమనుప్రయాతి ॥ 3 ॥
వామాలకానయనవాగురికాగృహీతం
క్షేమాయ కించిదపి కర్తుమనీహమానమ్ ।
రామానుజో యతిపతిర్యది నేక్షతే మాం
మా మామకోఽయమితి ముంచతి మాధవోఽపి ॥ 4 ॥
రామానుజేతి యదితం విదితం జగత్యాం
నామీపి న శ్రుతిసమీపముపైతి యేషామ్ ।
మా మా మదీయ ఇతి సద్భిరుపేక్షితాస్తే
కామానువిద్ధమనసో నిపతంత్యధోఽధః ॥ 5 ॥
నామానుకీర్త్య నరకార్తిహరం యదీయం
వ్యోమాధిరోహతి పదం సకలోఽపి లోకః ।
రామానుజో యతిపతిర్యది నావిరాసీత్
కో మాదృశః ప్రభవితా భవముత్తరీతుమ్ ॥ 6 ॥
సీమామహీధ్రపరిధిం పృథివీమవాప్తుం
వైమానికేశ్వరపురీమధివాసితుం వా ।
వ్యోమాధిరోఢుమపి న స్పృహయంతి నిత్యం
రామానుజాంఘ్రియుగళం శరణం ప్రపన్నాః ॥ 7 ॥
మా మా ధునోతి మనసోఽపి న గోచరం యత్
భూమాసఖేన పురుషేణ సహానుభూయ ।
ప్రేమానువిద్ధహృదయప్రియభక్తలభ్యే
రామానుజాంఘ్రికమలే రమతాం మనో మే ॥ 8 ॥
ఫలశృతి
శ్లోకాష్టకమిదం పుణ్యం యో భక్త్యా ప్రత్యహం పఠేత్ ।
ఆకారత్రయసంపన్నః శోకాబ్ధిం తరతి ద్రుతమ్ ॥
విశిష్టత మరియు తాత్పర్యం (Significance & Meaning)
శ్రీ వైష్ణవ ఆచార్య పరంపరలో శ్రీ రామానుజాచార్యులు అగ్రగణ్యులు. ఈ స్తోత్రం ముఖ్యంగా “ఆచార్య దేవానుగ్రహం భగవద్ అనుగ్రహం కన్నా గొప్పది” అన్న శ్రీ వైష్ణవ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది.
“రామానుజా! (రామానుజాయ మునయే నమః) అని అనడం ద్వారా, కామాతురుడైన ఒక చెడ్డవాడు కూడా పాపాలన్నీ పోగొట్టుకొని మహా భక్తులకు దక్కే పరమ పదాన్ని (వైకుంఠాన్ని) చేరుకుంటాడు” అన్నది మొదటి శ్లోకం.
ఈ స్తోత్రంలో 4వ శ్లోకం యొక్క భావం ఎంతో అద్భుతం - “నేను లోక సంబంధమయిన భ్రమలలో పడి చెడిపోతుంటే, ఒకవేళ రామానుజులు నన్ను (తమ భక్తుడిగా) కరుణించకపోతే, సాక్షాత్తు ఆ మాధవుడు (శ్రీమన్నారాయణుడు) కూడా వీడు నావాడు కాదని నన్ను విడిచిపెట్టేస్తాడు” కాబట్టి నాకు ఆచార్యుల కృప మాత్రమే రక్షణ అని ఇందులో స్తుతించారు. దీనిని ప్రతిరోజూ పఠించేవారు దుఃఖసముద్రాన్ని వేగంగా దాటివేస్తారని ఫలశృతిలో చెప్పబడింది.
