శ్రీ పాండురంగాష్టకం
శ్రీ పాండురంగాష్టకం (Sri Panduranga Ashtakam)
మహాయోగపీఠే తటే భీమరథ్యా
వరం పుండరీకాయ దాతుం మునీంద్రైః ।
సమాగత్య తిష్ఠంతమానందకందం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 1 ॥
తటిద్వాససం నీలమేఘావభాసం
రమామందిరం సుందరం చిత్ప్రకాశమ్ ।
వరం త్విష్టకాయాం సమన్యస్తపాదం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 2 ॥
ప్రమాణం భవాబ్ధేరిదం మామకానాం
నితంబః కరాభ్యాం ధృతో యేన తస్మాత్ ।
విధాతుర్వసత్యై ధృతో నాభికోశః
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 3 ॥
స్ఫురత్కౌస్తుభాలంకృతం కంఠదేశే
శ్రియా జుష్టకేయూరకం శ్రీనివాసమ్ ।
శివం శాంతమీడ్యం వరం లోకపాలం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 4 ॥
శరచ్చంద్రబింబాననం చారుహాసం
లసత్కుండలాక్రాంతగండస్థలాంతమ్ ।
జపారాగబింబాధరం కంజనేత్రం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 5 ॥
కిరీటోజ్జ్వలత్సర్వదిక్ప్రాంతభాగం
సురైరర్చితం దివ్యరత్నైరనర్ఘైః ।
త్రిభంగాకృతిం బర్హమాల్యావతంసం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 6 ॥
విభుం వేణునాదం చరంతం దురంతం
స్వయం లీలయా గోపవేషం దధానమ్ ।
గవాం బృందకానందదం చారుహాసం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 7 ॥
అజం రుక్మిణీప్రాణసంజీవనం తం
పరం ధామ కైవల్యమేకం తురీయమ్ ।
ప్రసన్నం ప్రపన్నార్తిహం దేవదేవం
పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్ ॥ 8 ॥
ఫలశృతి
స్తవం పాండురంగస్య వై పుణ్యదం యే
పఠంత్యేకచిత్తేన భక్త్యా చ నిత్యమ్ ।
భవాంభోనిధిం తేఽపి తీర్త్వాంతకాలే
హరేరాలయం శాశ్వతం ప్రాప్నువంతి ॥ 9 ॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంస పరివ్రాజకాచార్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవత్పాదాచార్య విరచితం శ్రీ పాండురంగాష్టకమ్ ।
విశిష్టత మరియు తాత్పర్యం (Significance & Meaning)
జగద్గురువులైన ఆది శంకరాచార్యుల వారు పండరీపురాన్ని (మహారాష్ట్ర) సందర్శించినప్పుడు, అక్కడే భీమా నదీ తీరం (చంద్రభాగ) లో వెలసిన శ్రీ పాండురంగ విఠల స్వామిని దర్శించుకుని మైమరచిపోయి వ్రాసిన స్తోత్రం ఇది.
“పుండరీకుడు” అనే భక్తుడి అనన్య సామాన్యమైన మాతృ/పితృ భక్తికి మెచ్చి, అతనికి దర్శనం ఇవ్వడానికి విష్ణుమూర్తి స్వయంగా వస్తాడు. తల్లిదండ్రుల సేవలో నిమగ్నమైన పుండరీకుడు, స్వామి నిలబడడానికి ఒక ఇటుక (విఠల)ను విసిరి “నా సేవ పూర్తయ్యేవరకు ఆ ఇటుక పైనే నిలబడు” అని చెబుతాడు. ఆ ఇటుక (ఇష్టకా) పై పాదాలను మోపి, తన రెండు చేతులను నడుము మీద (నితంబః కరాభ్యాం) పెట్టుకుని నవ్వుతూ కనిపిస్తాడు పాండురంగడు. ఆ అందమైన బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని (పరబ్రహ్మలింగం భజే పాండురంగమ్) దీంట్లో కీర్తించారు శంకరులు. శరత్కాలపు చంద్రుడిలాంటి ముఖం గల వాడు, రుక్మిణీ ప్రాణ నాథుడు అయిన ఆ దేవుడిని ఈ అష్టకంతో కొలిస్తే అంత్యకాలాన శాశ్వత వైకుంఠ ప్రాప్తి కలుగుతుంది.
