చౌరాష్టకం (శ్రీ చౌరాగ్రగణ్య పురుషాష్టకం)
చౌరాష్టకం (Chaurashtakam)
(శ్రీ చౌరాగ్రగణ్య పురుషాష్టకం)
వ్రజే ప్రసిద్ధం నవనీతచౌరం
గోపాంగనానాం చ దుకూలచౌరమ్ ।
అనేకజన్మార్జితపాపచౌరం
చౌరాగ్రగణ్యం పురుషం నమామి ॥ 1 ॥
శ్రీరాధికాయా హృదయస్య చౌరం
నవాంబుదశ్యామలకాంతిచౌరమ్ ।
పదాశ్రితానాం చ సమస్తచౌరం
చౌరాగ్రగణ్యం పురుషం నమామి ॥ 2 ॥
అకించనీకృత్య పదాశ్రితం యః
కరోతి భిక్షుం పథి గేహహీనమ్ ।
కేనాప్యహో భీషణచౌర ఈదృగ్-
దృష్టఃశ్రుతో వా న జగత్త్రయేఽపి ॥ 3 ॥
యదీయ నామాపి హరత్యశేషం
గిరిప్రసారాన్ అపి పాపరాశీన్ ।
ఆశ్చర్యరూపో నను చౌర ఈదృగ్
దృష్టః శ్రుతో వా న మయా కదాపి ॥ 4 ॥
ధనం చ మానం చ తథేంద్రియాణి
ప్రాణాంశ్చ హృత్వా మమ సర్వమేవ ।
పలాయసే కుత్ర ధృతోఽద్య చౌర
త్వం భక్తిదామ్నాసి మయా నిరుద్ధః ॥ 5 ॥
ఛినత్సి ఘోరం యమపాశబంధం
భినత్సి భీమం భవపాశబంధమ్ ।
ఛినత్సి సర్వస్య సమస్తబంధం
నైవాత్మనో భక్తకృతం తు బంధమ్ ॥ 6 ॥
మన్మానసే తామసరాశిఘోరే
కారాగృహే దుఃఖమయే నిబద్ధః ।
లభస్వ హే చౌర! హరే! చిరాయ
స్వచౌర్యదోషోచితమేవ దండమ్ ॥ 7 ॥
కారాగృహే వస సదా హృదయే మదీయే
మద్భక్తిపాశదృఢబంధననిశ్చలః సన్ ।
త్వాం కృష్ణ హే! ప్రలయకోటిశతాంతరేఽపి
సర్వస్వచౌర! హృదయాన్ న హి మోచయామి ॥ 8 ॥
ఇతి శ్రీబిల్వమంగలఠాకూరవిరచితం చౌరాష్టకం సంపూర్ణమ్ ।
చౌరగ్రగణ్య పురుషాష్టకమ్ ।
విశిష్టత మరియు తాత్పర్యం (Significance & Meaning)
శ్రీ బిల్వమంగళ ఠాకూర్ (లీలాశుకుడు) రచించిన అత్యంత మనోహరమైన, ప్రేమపూరితమైన అష్టకం ఇది. ప్రపంచం మొత్తం ఎవరైనా అపహరిస్తే శిక్ష పడుతుంది, కానీ దేవుడు అపహరిస్తే మోక్షం సిద్ధిస్తుంది. అందుకే ఈ అష్టకంలో శ్రీకృష్ణుడిని “శ్రీ చౌరాగ్రగణ్య పురుషుడు” (దొంగల్లోకెల్లా అగ్రగణ్యుడైన వాడు) అని కీర్తించారు.
గోపికల వెన్నను, చీరలను మాత్రమే కాదు… అనేక జన్మలనుండి మన వెంట వస్తోన్న పాపాలను, రాధా దేవి హృదయాన్ని, చివరకి తనను ఆశ్రయించిన భక్తుల సర్వస్వాన్ని అపహరించే ఆ దొంగలకే దొంగ అయిన కృష్ణుడికి ప్రణమిల్లుతున్నాను అని దీని అర్థం (1-2 శ్లోకాలు).
చివరి శ్లోకాలలో భక్తుడు అమాయకంగా స్వామితో సరసమాడుతూ “సమస్త కర్మ బంధాలను, యమ పాశాలను (Death) త్రెంచగలిగిన వాడివి, నా భక్తి అనే తాడుతో నిన్ను నా హృదయం అనే చీకటి కారాగారంలో బంధించిన తర్వాత ఎందుకు తప్పించుకోలేకపోతున్నావ్? ఇంకనుంచి ఈ దొంగతనాలకి గానూ నువ్వు ఎప్పటికీ నా హృదయాన్నే జైలుగా భావించి అందులోనే ఉండిపో!” అని ఆనంద పరవశుడవుతున్న గొప్ప భావం ఇందులో ఉంటుంది.
