శ్రీ హయగ్రీవ ధ్యాన శ్లోకం

శ్లోకం

జ్ఞానానందమయం దేవం నిర్మలస్ఫటికాకృతిం | ఆధారం సర్వవిద్యానాం హయగ్రీవముపాస్మహే ||

భావం

జ్ఞానము, ఆనందములే స్వరూపముగా కలవాడు, నిర్మలమైన స్పటికం వంటి రూపము కలవాడు, సమస్త విద్యలకు ఆధారమైన ఆ హయగ్రీవ స్వామిని నేను ఉపాసిస్తున్నాను/ధ్యానిస్తున్నాను.

అంతరార్థము & విశిష్టత (Unique Interpretation)

హయగ్రీవ స్వామిని ‘నిర్మలస్ఫటికాకృతిం’ అని వర్ణించడం వెనుక విద్యార్థులకు ఒక సందేశం ఉంది. స్పటికం (Crystal) ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటుందో, విద్యార్థి మనస్సు కూడా అంతే నిర్మలంగా ఉంటేనే జ్ఞానము ప్రతిబింబిస్తుంది. ఏ మాలిన్యము (దురాలోచనలు) లేని జ్ఞానము నేర్చుకోవాలని ఈ శ్లోకం మనకు చెబుతోంది. హయగ్రీవుడు విష్ణువు యొక్క అవతారమే అయినప్పటికీ, ఆయన కేవలం ‘జ్ఞానము’ అనే యుద్ధంతో అజ్ఞాన అనే రాక్షసుణ్ణి జయించినవాడు. అందుకే జ్ఞానమే ఆయుధంగా ఈ అవతారాన్ని కొలుస్తాము.

ప్రతి పదార్థం (Word-by-Word Meaning)

జ్ఞానానందం (Jnana-ananda): జ్ఞానము మరియు ఆనందము (Knowledge and Bliss) మయం (Mayam): పరిపూర్ణమైన (Full of) దేవం (Devam): దేవుడిని (The Lord) నిర్మల (Nirmala): స్వచ్ఛమైన/మలినము లేని (Pure/Clean) స్ఫటిక (Sphatika): స్పటికమణి వంటి (Crystalline/Quartz) ఆకృతిం (Aakrutim): రూపము కలవానిని (One with the form) ఆధారం (Aadharam): పునాది/ఆధారము (The support/Foundation) సర్వవిద్యానాం (Sarva-vidyanam): సమస్త విద్యలకు (Of all branches of learning) హయగ్రీవం (Hayagrivam): హయగ్రీవ స్వామిని (Lord Hayagriva) ఉపాస్మహే (Upasmahe): ఉపాసిస్తున్నాము (We worship/meditate)

హయగ్రీవ మంత్రం

ఓం శ్రీ హయగ్రీవాయ నమః