గణేశ పంచరత్నం (Ganesha Pancharatnam)
గణేశ పంచరత్న స్తోత్రం విశిష్టత
సాక్షాత్తు ఆదిశంకరాచార్యులు వారు ఆది దేవుడైన పరమశివుని కుమారుడైన విఘ్నేశ్వరుని వర్ణిస్తూ ఆశువుగా పాడిన పరమాద్భుతమైన స్తోత్రం ఈ ముదాకరాత్త మోదకం (గణేశ పంచరత్నం). ప్రతి శ్లోకంలోనూ పదాల అమరిక ఒక నాట్య లయ (rhythm) లాగా సాగుతూ మనస్సుకు ఎంతో ఉల్లాసాన్ని ఇస్తుంది.
శ్లోకం 1
ముదాకరాత్త మోదకం సదా విముక్తి సాధకమ్ |
కళాధరావతంసకం విలాసిలోక రక్షకమ్ |
అనాయకైక నాయకం వినాశితేభ దైత్యకమ్ |
నతాశుభాశు నాశకం నమామి తం వినాయకమ్ || 1 ||
ప్రతి పదార్థం (Meaning)
ముదా: సంతోషంగా, కరాత్త: చేతిలో, మోదకం: మోదకమును (కుడుమును), సదా: ఎల్లప్పుడూ, విముక్తి సాధకమ్: మోక్షమును ప్రసాదించువాడు, కళాధర: చంద్రుని, అవతంసకం: శిరస్సున అలంకారముగా ధరించినవాడు, వినాశిత: నాశనము చేసిన, ఇభ దైత్యకమ్: గజరూపంలో ఉన్న రాక్షసుడిని (గజాసురుడు), అశుభాశు నాశకం: కీడును శీఘ్రముగా పోగొట్టువాడు.
తాత్పర్యం (Full Meaning)
తన చేతిలో సంతోషంగా కుడుములను ధరించి ఉండేవాడు, భక్తులకు ఎల్లప్పుడూ మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు, తలపై చంద్రకళను ఆభరణంగా ధరించినవాడు, సమస్త లోకాలను రక్షించేవాడు, నాయకుడు లేని వారికి తానే దిక్కై ఏకైక నాయకుడిగా ఉండేవాడు, గజాసురుడిని సంహరించినవాడు మరియు భక్తుల పాపాలను, కష్టాలను శీఘ్రంగా నశింపజేసే ఆ వినాయకుడికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకం 2
నతేతరాతి భీకరం నవోదితార్క భాస్వరమ్ |
నమత్సురారి నిర్జరం నతాధికాపదుద్ధరమ్ |
సురేశ్వరం నిధీశ్వరం గజేశ్వరం గణేశ్వరమ్ |
మహేశ్వరం తమాశ్రయే పరాత్పరం నిరంతరమ్ || 2 ||
ప్రతి పదార్థం (Meaning)
నతేతర: నమస్కరించని వారికి (దుష్టులకు), భీకరం: భయంకరమైనవాడు, నవోదితార్క: ఉదయిస్తున్న సూర్యుని వలె, భాస్వరం: ప్రకాశించేవాడు, పరాత్పరం: అందరికన్నా గొప్పవాడు.
తాత్పర్యం (Full Meaning)
దుష్టులకు ఎంతో భయంకరంగా కనిపించేవాడు, ఉదయిస్తున్న బాల భాస్కరుని వలె ఎర్రగా ప్రకాశించేవాడు, దేవతలు రాక్షసులు అని తేడా లేకుండా అందరిచే పూజింపబడేవాడు, తనను నమ్మిన వారి కష్టాలను విశేషంగా తొలగించేవాడు, దేవతలకు, సకల నిధులకు, గజములకు, ప్రమధ గణములకు అధిపతియైనవాడు మరియు మహేశ్వరుడైన ఆ పరమాత్మ స్వరూపుడైన విఘ్నేశ్వరుని నేను నిరంతరం ఆశ్రయిస్తున్నాను.
శ్లోకం 3
సమస్త లోక శంకరం నిరస్త దైత్య కుంజరమ్ |
దరేతరోదరం వరం వరేభ వక్త్ర మక్షరమ్ |
కృపాకరం క్షమాకరం ముదాకరం యశస్కరమ్ |
మనస్కరం నమస్కృతాం నమస్కరోమి భాస్వరమ్ || 3 ||
ప్రతి పదార్థం (Meaning)
సమస్త లోక: అన్ని లోకాలకు, శంకరం: శుభాన్ని కూర్చేవాడు, దరేతరోదరం: పెద్దదైన ఉదరం (బొజ్జ) గలవాడు, వరేభ వక్త్ర: శ్రేష్ఠమైన ఏనుగు ముఖము కలవాడు.
తాత్పర్యం (Full Meaning)
సమస్త లోకాలకు శుభాలను సమకూర్చేవాడు, ఏనుగు రూపంలో వచ్చిన రాక్షసుడిని అంతం చేసినవాడు, విశాలమైన పెద్ద బొజ్జ కలిగినవాడు, శ్రేష్ఠమైన ఏనుగు ముఖం ఉన్నవాడు, నాశనం లేనివాడు (అక్షరుడు), తనను నమస్కరించే భక్తులకు కరుణ, క్షమ, ఆనందం, కీర్తిని, మంచి మనస్సును ప్రసాదించే ఆ జ్యోతిస్స్వరూపుడైన గణపతికి నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకం 4
అకించనార్తి మార్జనం చిరంతనోక్తి భాజనమ్ |
పురారి పూర్వ నందనం సురారి గర్వ చర్వణమ్ |
ప్రపంచ నాశ భీషణం ధనంజయాది భూషణమ్ |
కపోల దాన వారణం భజే పురాణ వారణమ్ || 4 ||
ప్రతి పదార్థం (Meaning)
అకించనార్తి: పేదల కష్టాలను, మార్జనం: తుడిచివేయువాడు, పురారి: త్రిపురాలను నాశనం చేసిన శివునికి, పూర్వ నందనం: పెద్ద కుమారుడు.
తాత్పర్యం (Full Meaning)
ఏమీ లేని అనాథల బాధలను నశింపజేసేవాడు, వేదములకు వేదాంతములకు ఆధారమైనవాడు, త్రిపురాసురులను సంహరించిన పరమశివుని జ్యేష్ఠ కుమారుడు, రాక్షసుల గర్వాన్ని అణచివేసేవాడు, పాప ప్రపంచాన్ని నాశనం చేసే భయంకరుడు, ధనుంజయుడు మొదలైన నాగులనే ఆభరణాలుగా ధరించినవాడు, గండస్థలాల నుండి కారే మదజలం కలవాడు అయిన ఆ పురాణ పురుషుడైన గజాననుడిని సేవిస్తున్నాను.
శ్లోకం 5
నితాంత కాంత దంత కాంతి మంత కాంత కాత్మజమ్ |
అచింత్య రూప మంత హీన మంతరాయ కృంతనమ్ |
హృదంతరే నిరంతరం వసంత మేవ యోగినామ్ |
తమేకదంత మేవ తం విచింతయామి సంతతమ్ || 5 ||
ప్రతి పదార్థం (Meaning)
కాంత దంత: ప్రకాశవంతమైన దంతము కలిగినవాడు, అచింత్య రూప: ఊహలకు అందని రూపం కలవాడు, అంతరాయ కృంతనమ్: ఆటంకములను ఛేదించువాడు, వసంతమ్: నివసించువాడు.
తాత్పర్యం (Full Meaning)
మిక్కిలి ప్రకాశించే ఒకే ఒక దంతం కలిగినవాడు, యముని గర్వాన్ని అణచిన పరమశివుని ఆత్మజుడు, ఎవరి ఊహలకు అందని అద్భుత స్వరూపం కలిగినవాడు, ఆది అంతం లేనివాడు, పనులలో వచ్చే ఆటంకాలను ఛేదించేవాడు, యోగుల హృదయాలలో నిరంతరం నివసించే ఆ ఏకదంతాన్ని నేను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తున్నాను.
ఫలశ్రుతి
మహాగణేశ పంచరత్నమాదరేణ యోऽన్వహమ్ |
ప్రజల్పతి ప్రభాతకే హృది స్మరన్ గణేశ్వరమ్ |
అరోగతామదోషతాం సుసాహితీం సుపుత్రతామ్ |
సమాహితాయు రష్టభూతి మభ్యుపైతి సోऽచిరాత్ ||
తాత్పర్యం (Full Meaning)
ఎవరైతే ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే లేచి, భక్తి శ్రద్ధలతో ఈ “మహాగణేశ పంచరత్న స్తోత్రాన్ని” పఠిస్తూ గణపతిని హృదయంలో స్మరిస్తారో.. వారు ఏ విధమైన రోగాలు, దోషాలు లేకుండా ఆయురారోగ్యాలతో వర్ధిల్లుతారు. మంచి జ్ఞానం, విద్యాభివృద్ధి, సత్పుంతానంతో పాటు అష్టైశ్వర్యాలను శీఘ్రముగా పొందుతారు.
